برگزیت- پیش‌نویس پیشنهادی دولت بریتانیا

نرجس امینی
29 آبان 97


پیرو همه پرسی انجام شده در ژوئن 2016 در بریتانیا و رأی اکثریت مردم این کشور به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، مأموریت جدیدی به دولت بریتانیا سپرده شد تا مقدمات لازم برای ترک اتحادیه را در روز 29 مارس 2019 فراهم آورده و نحوه تعامل این کشور و اتحادیه را پس از خروج تعریف نماید. از آن زمان تاکنون اتفاقات مختلفی در این رابطه در این کشور روی داده و تعدادی از وزرا و اعضاء کابینه خانم می، در اعتراض به طرح پیشنهادی تهیه شده برای برگزیت استعفا داده¬اند که در این میان دیوید دیویس وزیر پیشین برگزیت و دومینک راب که پس از او به این سمت تعیین شده بود، نیز حضور دارند. شنیده شده که تعداد دیگری از وزرا نیز استعفا را در برنامه خود قرار داده و حتی طرح استیضاح و جایگزینی خانم می از سوی مخالفان این طرح مطرح شده است.
مفاد پیش نویس پیشنهادی برگزیت
پیش¬نویس پیشنهادی دولت بریتانیا برای خروج از اتحادیه اروپا در 585 صفحه تنظیم شده است. در نگاه اول، تعداد صفحات خود نشان از پیچیدگی موضوع و تعدد موارد اختلاف آفرین دارد. اطلاعات زیادی در مورد مفاد پیش نویس ارائه نشده اما اطلاعاتی در خصوص حضور بریتانیا در اتحادیه گمرکی اروپا، موضوع مهاجرین اروپایی، حقوق ماهیگیری و موضوع ایرلند شمالی مطرح شده است.
اتحادیه گمرکی
در پیش¬نویس ارائه شده از سوی دولت بریتانیا اعلام شده که این کشور درصدد است تا در خصوص حضور در اتحادیه گمرکی اروپا به توافقی جدید با اتحادیه اروپا دست یابد اما این کشور در دوره گذار (پس از تأیید خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا در مارس 2019 تا پایان دسامبر 2020) در سرزمین گمرکی اروپا باقی خواهند ماند.
موضوع اتحادیه گمرکی در ارتباط با مرز ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند وضعیتی را فراهم خواهد آورد که این بند از پیش¬نویس را به چالشی بزرگ برای دولت بریتانیا و اتحادیه اروپا تبدیل کرده است. به دلیل مرز مشترک جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی و جلوگیری از ایجاد مرز سخت، اروپا طرحی موسوم به Backstop را مطرح کرد که بر اساس آن، ایرلند شمالی پس از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برای دوره¬ای موقتی همچنان عضو اتحادیه گمرکی و بازار مشترک اروپا باقی می¬ماند. در ابتدا تصمیم گرفته شده بود که صرفاً ایرلند شمالی در اتحادیه گمرکی اروپا تا پایان دوره گذار حضور داشته باشد اما به خاطر اجتناب از ایجاد مشکل مرز مشترک دو ایرلند، بریتانیا تصمیم گرفت تمام این سرزمین تا پایان دوره گذار در اتحادیه گمرکی باقی بماند.
مشکل اینجاست که اگر پس از دوره گذار، بریتانیا موفق به خروج از اتحادیه اروپا شود، شرایط جدید و مقررات گمرکی که بر روابط بریتانیا و اعضاء اتحادیه اروپا حاکم می¬شود احتمال آسیب به صلح شکننده میان دو ایرلند را افزایش می¬دهد.
شهروندان اروپایی
پیش¬نویس ارائه شده در خصوص اقامت شهروندان اتحادیه اروپا و بریتانیا در قلمرو یکدیگر نیز مواردی را مطرح کرده است. بر این اساس، پس از خروج بریتانیا از اتحادیه، شهروندان اتحادیه اروپا که به طور مستمر 5 سال در بریتانیا زندگی کرده¬اند می¬توانند به همراه اعضاء خانواده¬شان به صورت دائم در این کشور اقامت داشته باشند. همچنین، در صورت اقامت 5 ساله شهروندان بریتانیایی در یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، این گروه از افراد می¬توانند به همراه خانواده خود اقامت دائم آن کشور را اخذ نمایند.
در ادامه بیان این موضوع، اعلام شده که در طول 5 سال امکان اعمال محدودیت هایی بر این گروه از افراد وجود دارد. به عنوان مثال، کشور میزبان ملزم نخواهد بود کمک¬های اجتماعی در برخی زمینه¬ها به این گروه از افراد اعطا کند و همچنین الزامی به ارائه کمک¬های دانشجویی و یا وام به افرادی که هنوز اقامت دائم را بدست نیاورده¬اند، وجود نخواهند داشت.
در خصوص موضوع حرکت آزاد افراد و آزادی در رفت و آمد به بریتانیا نیز اعلام شده که تنها تا پایان دوره گذار (دسامبر 2020) امکان رفت و آمد آزادانه به بریتانیا وجود دارد و پس از خروج این کشور از اتحادیه، این شرط حاکم نخواهد بود و در ازای آن، سفر به این کشور بدون اخذ ویزا امکان پذیر است.
شیلات
دولت بریتانیا در زمینه موضوع ماهیگیری اعلام کرده این کشور به صورت دو جانبه با اتحادیه همکاری خواهد کرد اما پس از خروج از اتحادیه، این کشور یک دولت مستقل ساحلی خواهد بود. همچنین، در این پیش نویس بیان شده که دولت بریتانیا پس از خروج، در خصوص موضوعات مربوط به فرصت¬های موجود در این صنعت مورد مشورت قرار خواهد گرفت و در جلسات مربوط به سیاست گذاری¬های بخش شیلات حضور خواهد داشت. بریتانیا خواهان دسترسی به بازار اروپا و اروپا خواهان دسترسی به آبهای بریتانیاست و این در حالی است که در این پیشن¬نویس تنها عنوان شده که بریتانیا تلاش خواهد کرد تا روابط آینده خود را با اتحادیه در این بخش در قالب یک توافق با اتحادیه تنظیم نماید.
سایر موارد
در خصوص موارد حقوقی که در حال حاضر در حوزه اختیارات دادگاه داگستری اروپا است، تا پایان دوره گذار بر بریتانیا نیز حاکم است اما پس از خروج، حاکمیت قانونگذاری به دادگاه¬های بریتانیا بازخواهد گشت. در خصوص مواردی مانند رسیدگی به امورشهروندان گمشده اروپایی، بازداشت،دی‌ان‌ای، اثر انگشت و پلاک خودرو یک مرکز اطلاعات اروپایی وجود دارد که بریتانیا اعلام کرده پس از دوره گذار این مرکز اطلاعات را منحل خواهد نمود و برای همکاری با اتحادیه اروپا چارچوب جدیدی را تعریف خواهد کرد.
در مورد موضوعات مربوط به سلامت و ارائه خدمات به شهروندان اروپایی و یا دریافت این خدمات از سوی شهروندان بریتانیا در سایر کشورهای اروپایی، تا پایان سال 2020 تغییری رخ نخواهد اما برای اقدامات پس از این تاریخ تصمیمی گرفته نشده است.
در این پیش¬نویس در رابطه با محیط زیست پس از سال 2020، ابتکار عمل در قانون گذاری و اقدام به مقامات بریتانیایی سپرده شده است.
مسافرت های هوایی نیز از دیگر موضوعاتی است که بریتانیا در پی انعقاد توافقی جامع میان این کشور و اتحادیه اروپا برای تداوم همکاری میان خطوط هوایی اروپایی و بریتانیا در فضایی امن و تجاری است.
نتایج حاصل از رأی مثبت و یا منفی به طرح پیشنهادی
از 14 نوامبر 2018 با توافق دولت بریتانیا بر سر پیش¬نویس برگزیت، خروج بریتانیا وارد فاز اجرایی شده است. قرار است در روز 25 نوامبر پیش نویس طرح برای تأیید در نشست اتحادیه اروپا مطرح گردد. همچنین، این طرح برای کسب رأی در اواسط دسامبر در پارلمان بریتانیا بررسی خواهد شد. در صورتی که پارلمان بریتانیا این طرح را تأیید و به آن رأی مثبت دهد، لایحه رأی گیری خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا در پارلمان اروپا و شورای اروپا مطرح خواهد شد و در صورت کسب رأی لازم (به رأی مثبت 20 کشور که حداقل 65 درصد جمعیت اتحادیه اروپا را نمایندگی کنند، نیاز است) در 29 مارس 2019 رسماً بریتانیا از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد. از این تاریخ تا دسامبر 2020 دوره گذار آغاز خواهد شد و این مهلت می تواند تمدید گردد.
در صورت عدم تأیید نمایندگان پارلمان بریتانیا در 25 نوامبر، 21 روز به دولت فرصت داده می¬شود تا طرح جدیدی را ارائه نماید. همچنین، احتمال عدم تأیید لایحه در پارلمان و شورای اروپا نیز وجود دارد. بر همین اساس، در صورت شکست در کسب رأی لازم برای هرگونه طرح پیشنهادی برگزیت، امکان برگزاری همه پرسی مجدد، خروج بدون هیچ نوع توافق و یا حتی انصراف از برگزیت پیش بینی شده است.
در صورتی که بریتانیا موفق به خروج از اتحادیه اروپا شود، راه طولانی برای تنظیم مجدد ارتباطات خود با کشورهای اروپایی در پیش دارد. گروهی از منتقدین برگزیت، شرایط اقتصادی بریتانیا پس از برگزیت را نیز نامعلوم می دانند. از سوی دیگر، شرایط برای اتحادیه اروپا، نیز پیچیده خواهد شد. یکی از چالش‌های اساسی اتحادیه اروپا در صورت خروج بریتانیا، تبدیل شدن این کشور (که همواره مخالف همگرایی بیشتر اروپا بوده) به الگویی برای برگزاری رفراندوم و خروج از اتحادیه برای سایر اعضاء است. همچنین، بریتانیا کشوری قدرتمند است و با شاخص‌های سیاسی و اقتصادی خاصی تعریف می¬شود که غیرقابل چشم پوشی هستند. بریتانیا پنجمین قدرت اقتصاد دنیا، عضو دائم شورای امنیت و یکی از قدرت های سیاسی مهم دنیاست. در صورت خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، این اتحادیه 16 درصد تولید ناخالص داخلی خود و 13 درصد از جمعیتش را از دست می‌دهد. پس از برگزیت، اتحادیه اروپا دیگر بزرگترین اقتصاد جهان نخواهد بود و شاخص‌های رفاه این اتحادیه سقوط خواهد کرد.