چاپ
دومین سال تهاجم نظامی عربستان سعودی به یمن؛ ناکامی در بازگرداندن امید

سیدعلی نجات
 
شنبه 21 اسفند 1395


عربستان سعودی در 26 مارس 2015، تهاجم هوایی خود را علیه مردم یمن با ادعای حمایت از عبدربه منصور هادی، رئیس‌جمهور مستعفی این کشور، آغاز کرد. در این عملیات که در ماه نخست از آن به‌عنوان «توفان قاطعیت»، و بعد از آن «بازگرداندن امید» نام ‌برده می‌شود، امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین، اردن، سودان و مراکش، متحدان عربستان سعودی را تشکیل داده و در تحویل تسلیحات نظامی با ریاض همکاری می‌کنند.

پس از تجاوز گسترده هوایی ائتلاف به خاک یمن، برخی از دولت‌های منطقه ازجمله ترکیه و رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی به‌ خصوص آمریکا ضمن مشروع دانستن این تجاوز آن را در راستای حمایت از دولت به‌ اصطلاح قانونی عبدربه منصور هادی، رئیس‌جمهور متواری یمن، دانسته و بر ضرورت مقابله با نیروهای مردمی و انصارالله تأکید کردند.


به‌طور کلی، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی اهداف خود از حمله به یمن را بازگرداندن عبدربه منصور هادی به قدرت؛ مخالفت و عدم اعطای هرگونه نقشی به علی عبدالله صالح در آینده سیاسی یمن؛ و عقب‌نشینی انصارالله از خیابان‌های یمن و تحویل دادن تسلیحات خود اعلام کرده است.


اما، اهداف و دلایل واقعی عربستان سعودی از حمله به یمن را باید در سه سطح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی و در عواملی نظیر، سرپوش گذاشتن بر مشکلات داخلی، انگیزه توسعه ارضی، جلوگیری از تسری بیداری ملت یمن، نگران عربستان از ارتباط شیعیان یمن با شیعیان این کشور، جلوگیری از قدرت‌گیری شیعیان در یمن، محدود کردن جنبش انصارالله یمن، تلاش برای به‌ قدرت رساندن جریان‌های وابسته، ممانعت از شکل‌گیری دموکراسی در یمن، مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی ایران، پیگیری و تشدید سیاست ایران هراسی، مقابله با محور مقاومت و ارتقای پرستیژ منطقه‌ای و بین‌المللی جستجو کرد.


بررسی پیامدها و نتایج تهاجم نظامی دو ساله ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به یمن بیانگر آن است که این کشور به هیچ‌یک از اهداف اعلانی خود به‌ طور کامل دست نیافته است، و این تهاجم نظامی پیامدهای منفی متعددی ازجمله: بحران مالی، کاهش ذخایر ارزی، تشدید اختلافات داخلی، ازدست‌دادن وجهه نظامی، افزایش نفوذ گروه‌های تروریستی در همسایگی مرزهای خود، اوج‌گیری اعتراضات ضدسعودی، ایجاد کینه در میان مردم یمن و کاهش اعتبار بین‌المللی را برای عربستان سعودی به‌دنبال داشته است.


ناکامی عربستان در بازگرداندن امید و عدم دستیابی به اهداف خود موجب شده است تا ائتلاف به رهبری عربستان، زیرساخت‌ها و تأسیسات حیاتی فقیرترین کشور عربی غرب آسیا را نابود کند. ازهمین‌رو، فرودگاه‌ها، مراکز بهداشت و درمان، مدارس، ساختمان‌های عمومی، جاده‌ها، پل‌ها، زیرساخت‌های آب و برق و مؤسسات مالی یمن به  خصوص در مناطق تحت نفوذ انصارالله و ارتش علی عبدالله صالح در شمال غرب و غرب یمن، آماج حملات گسترده عربستان بوده است. کارشناسان حجم خرابی‌های یمن را نزدیک به پنجاه میلیارد دلار برآورد می‌کنند. در گزارش مشترک بانک جهانی،‌ سازمان ملل،‌ بانک توسعه اسلامی و اتحادیه اروپا که در ماه اوت 2016 منتشر شد، آمده است که درگیری در یمن تاکنون هزینه‌های زیادی را به‌صورت کلی و جزئی برجای گذاشته است، هفت میلیارد دلار آن مربوط به خسارات به زیرساخت‌ها و بیش از هفت میلیارد دلار دیگر نیز مربوط به بخش اقتصاد شامل تولید و ارائه خدمات است که بازسازی آن یک پروسه چندساله را می‌طلبد.


اگرچه ائتلاف نظامی علیه یمن از ابتدای شکل‌گیری اعلام کرده است که حوثی‌ها، کمیته‌های مردمی و متحدانش هدف اصلی حملات آنها هستند، ولی در واقعیت غیرنظامیان و کودکان بی‌گناه هستند که به‌‌طور پیوسته قربانی حملات و بمباران‌های جنگنده‌های ائتلاف به رهبری عربستان می‌شوند. عربستان سعودی و متحدانش از دو سال پیش تاکنون یمن را محاصره دریایی، هوایی و زمینی کرده‌اند، همچنین مناطق مسکونی و مراکز نظامی را بمباران می‌کنند. در طی 24 ماه از تجاوز عربستان سعودی به یمن، حدود دوازده هزار نفر کشته، هزاران نفر مجروح، و پانزده میلیون نفر از جمعیت 26 میلیون نفری این کشور نیاز به کمک‌های غذایی دارند، و بیش از هفت میلیون نفر نیز از عدم امنیت غذایی رنج می‌برند. درهمین‌راستا، سازمان دیده‌بان حقوق بشر، و دیگر مجامع حقوق بین‌الملل ازجمله پزشکان بدون‌ مرز که مرکز مهمی در احکام صادره بین‌المللی علیه عربستان است، اقدامات عربستان در یمن را یکی از بزرگ‌ترین جنایات سال 2015 در دنیا توصیف کردند.


مقامات سعودی‌ تصور می‌کردند با تشکیل ائتلاف نظامی علیه یمن قادر خواهند بود در مدت کمتر از یک ماه کنترل کامل یمن را به دست بگیرند؛ اما مقاومت ارتش، انصارالله و پیوستن نیروهای مردمی به این گروه، موجب شده تا سعودی‌ها غرق در باتلاقی شوند که تاکنون با گذشت دو سال از آن و هزینه نمودن میلیاردها دلار و برجای گذاشتن تلفات سنگین نظامی، دستاوردی به جز کشتار غیرنظامیان و نابودی زیرساخت‌های اقتصادی یمن نداشته باشد. از‌همین‌رو، سعودی‌ها از اواخر سال 2016، از طریق بین‌المللی کردن پرونده بحران یمن و درخواست مساعدت از آمریکا به‌دنبال راه چاره‌ای برای خروج از این بحران هستند.