چاپ
افتتاح کنسولگری عربستان در کردستان عراق و نوع روابط با احزاب، گروه‌ها و جناح‌های کردی
 
گفتگو با دکتر حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل عراق
 
دوشنبه 17 اسفند 1394
 
 
 
ثامر السبهان سفیر جدید عربستان در عراق اخیرا به کردستان عراق سفر کرد و با بارزانی رئیس منطقه کردستان درباره روابط دوجانبه بین ریاض و اربیل گفت‌وگو کرد. در این بین اخیرا نیز مراسم افتتاحیه کنسولگری عربستان در کردستان عراق برگزار شد و ریاض آن را گامی بزرگ در مسیر گسترش روابط بین ریاض و اربیل توصیف کرد. گفتگوی زیر به بررسی افتتاح کنسولگری عربستان در کردستان عراق و نوع روابط عربستان با احزاب گروه‌ها و جناح‌های کردی می‌پردازد.

با توجه به افتتاح کنسولگری عربستان در کردستان عراق، اهداف و رویکردهای عربستان در این زمینه چیست؟
افتتاح کنسولگری عربستان در اقلیم کردستان ناقض حاکمیت ملی و تمامیت ارضی عراق تلقی می‌شود، به دلیل این‌که اقلیم کردستان بخشی از خاک عراق است و به عنوان منطقه خودمختار می‌باشد، لذا افتتاح هر نوع کنسولگری باید با علم و آگاهی دولت مرکزی باشد. عربستان سعودی از سال 2003 تاکنون، سفارتخانه خود را در عراق تعطیل کرده و حتی از زمان حمله صدام به کویت در سال 1990، تقریبا روابط عربستان با عراق قطع شده بود. در این بین به نظر می‌رسد که افتتاح کنسولگری از سوی عربستان صرفا به منظور تشدید اختلاف بین کردستان و دولت مرکزی است، زیرا اساسا عربستان نگاه منصفانه و مثبتی نسبت به مردم کردستان عراق ندارد و افتتاح این کنسولگری صرفا برای ایجاد اختلاف و شکاف میان اقلیم کردستان و دولت عراق و با هدف تلاش برای تجزیه عراق است. بنابراین آنچه مسلم است، دولت مرکزی عراق در برابر این اقدام غیرقانونی عربستان از خود واکنش نشان خواهد داد. هرچند اقلیم کردستان موافقت خود را با افتتاح این کنسولگری اعلام کرده است، اما باید با دولت مرکزی هماهنگ می‌کرد.

آیا همه جناح‌های عراقی کنونی از افتتاح کنسولگری عربستان در اقلیم کردستان ناراضی هستند؟
عراق وضعیت استثنایی دارد، در این میان اهل سنت خیلی به افتتاح کنسولگری عربستان اهمیت نمی‌دهند، بلکه از افتتاح آن در اقلیم کردستان استقبال می‌کنند. در مقابل به هر حال گروه‌های شیعی به خوبی می‌دانند که هدف عربستان فتنه‌افکنی و ایجاد شکاف میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی است و طبیعتا این مسئله به بروز تقابل میان طیف‌های مختلف شیعه، سنی و کرد در عراق کمک می‌کند.

در شرایط کنونی روابط آقای بارزانی با عربستان و حزب دموکرات کردستان در شرایط کنونی چگونه است؟
روابط حزب دموکرات بر اساس یک سری منافع تاکتیکی است، یعنی در حال حاضر اقلیم کردستان و شخص مسعود بارزانی به دنبال این هستند که یک پایگاه و یک قاعده عربی گسترده‌ای را در منطقه برای خود ایجاد کند، هر چند که آقای مسعود بارزانی به خوبی می‌داند که نگاه اعراب سنی به اقلیم کردستان از زاویه نگاه پان‌عربیستی است و هیچ‌گاه کشورهای عرب منطقه مانند کشورهای حوزه خلیج فارس، نگاه منصفانه‌ای به آنان نداشته‌اند. چنانچه این کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر و کویت و بحرین در طول سال‌های گذشته در دوران حاکمیت حزب بعث کمک‌های زیادی به رژیم صدام و کشتار مردم کردستان عراق انجام دادند و او را به بمباران شیمیایی مناطق کردنشین تشویق کردند. به همین دلیل به نظر نمی‌رسد که کشورهای عربی بتوانند پشتوانه محکمی برای کردهای عراق باشند، اما ایجاد شکاف و همچنین ایجاد تقابل میان طیف‌های مختلف عراق کرد و شیعه و سنی بخشی از استراتژی عربستان و هم‌پیمانان عربستان است.

احزاب اسلامی اقلیم کردستان چه نگاهی به روابط با عربستان و افزایش حضور و نفوذ عربستان دارند؟
احزاب اسلامی از زاویه دینی نوعی نگاه مثبت به عربستان دارند. از این دید عربستان کشوری اسلامی و دارای جایگاه مهمی در جهان اسلام است. در حقیقت اکثریت احزاب اقلیم کردستان در حال حاضر موافق افتتاح کنسولگری عربستان در اقلیم کردستان هستند، اما برخی از طیف‌های ملی‌گرا خیلی همسو با عربستان نیستند، ولی به هر حال به نظر می‌رسد که حدود نود درصد احزاب و جریان‌های سیاسی در اقلیم کردستان با افتتاح کنسولگری موافق‌اند، برای رهبران اقلیم کردستان و جریان‌های سیاسی کرد، مهم این است که هرچه بیشتر کنسولگری بیشتری در اقلیم کردستان افتتاح شود، حوزه نفوذ سیاسی اقلیم کردستان در جهان عرب و جهان اسلام وسیع‌تر می‌شود.

حزب تغییر و حزب اتحادیه میهنی در شرایط کنونی به این مسئله چه نگاهی دارند؟
حزب اتحادیه میهنی نگاه متفاوتی نسبت به کشورهای عربی مخصوصا عربستان (که عامل فتنه در میان کشورهای منطقه است) دارد. بنابراین، اتحادیه میهنی و سایر احزاب همسو با اتحادیه میهنی خیلی نسبت به عربستان خوش‌بین نیستند و با دید تردید نسبت به افتتاح کنسولگری عربستان در اقلیم کردستان نگاه می‌کنند. اما به هر حال حزب دموکرات و سایر احزاب همسو و حتی احزاب اسلامی موافق هستند. نگاه تغییر به این دلیل که حد وسطی در سیاست‌های حزب تغییر در اقلیم کردستان وجود دارد، تاکنون هیچ‌گونه واکنشی از خود نشان نداده است، ولی به هر حال همه احزاب سیاسی در اقلیم کردستان موافق بازگشایی و گشایش کنسولگری عربستان هستند. اما نگاه آن‌ها، نگاهی بدبینانه ولی تاکتیکی است.

حضور و نفوذ بیشتر عربستان در اقلیم کردستان دارای چه پیامدهای امنیتی، سیاسی، اقتصادی و ... خواهد داشت؟
عربستان سعودی تلاش می‌کند که به نوعی تقابلی را میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی به وجود آورد و از اقلیم کردستان به عنوان پایگاهی برای ایجاد مزاحمت علیه جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند. به نظر می‌رسد که عربستان در آینده اقلیم را تشویق خواهد کرد تا کنسولگری یا سفارت برای رژیم صهیونیستی در اقلیم کردستان ایجاد و افتتاح نماید. همچنین در حال حاضر عربستان سعودی همسو با اسرائیل نقشی کاملاً مخرب در رخدادهای منطقه ایفا و سعی می‌کند که از اقلیم کردستان به عنوان پایگاهی برای ایجاد مزاحمت برای ایران و دولت مرکزی عراق استفاده کند.

آیا می‌توان گفت که عربستان تلاش خواهد کرد سرمایه‌گذاری‌های بیشتری در اقلیم کردستان انجام دهد؟
سرمایه‌گذاری عربستان در اقلیم کردستان با احتیاط زیادی صورت می‌گیرد. یعنی عربستان سعودی وعده‌های خالی می‌دهد، اما در درجه اول تلاش می‌کند که اقلیم کردستان را تقسیم کند. به نظر می‌آید که عربستان سعودی دست به چنین ریسکی نخواهد زد که در کردستان سرمایه‌گذاری‌های کلانی انجام دهد، ولی به هر حال تلاش می‌کند که به صورت مقدماتی یک سری سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت، کم‌بازده و کم‌هزینه در اقلیم کردستان ایجاد کند تا فضا را برای تجزیه کردستان فراهم نماید.

عربستان تا چه حدی می‌تواند به جدایی اقلیم کردستان از عراق کمک کند؟
عربستان برنامه بسیار سنگینی برای تجزیه عراق ، سوریه و یمن دارد و تجزیه این کشورها بخشی از استراتژی عربستان است، زیرا عربستان وجود و بقای خود را در کوچک‌سازی کشورهای منطقه می‌بیند. به همین دلیل در درجه اول سعی می‌کند که از آسیب‌های موجود در عراق استفاده و اقلیم کردستان را جدا و سپس نوعی تقابل میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی ایجاد کند. همچنان که تلاش می‌کند که سوریه را به سه کشور مختلف تجزیه کند. این استراتژی رژیم عربستان در حال برنامه‌ریزی شدن است.