چاپ
سفر حیدر العبادی به واشینگتن و سرنوشت جنگ با داعش
 
 
حسین کبریایی‌زاده
 
چهارشنبه 2 اردیبهشت 1394
 
 
 
 
در حالی حیدر العبادی برای اولین بار راهی آمریکا شد که جنگ با گروه خلافت اسلامی موسوم به داعش بعد از بازپس‌گیری تکریت وارد مرحله‌ای تعیین‌کننده شده و به زعم تحلیلگران، این سفر دیپلماتیک نقطه عطفی در روابط دو کشور است و حتی توان تأثیرگذاری بر روابط آنها با ایران را دارد.
مهم‌ترین رایزنی‌‌های نخست‌وزیر عراق در این سفر، قرارداد فروش تسلیحات بوده که حتی در چهارچوب موافقتنامه امنیتی واشینگتن ـ بغداد به‌طور کلی مطرح و پیشتر در دوره مالکی، به‌دلیل ملاحظات امنیتی و خاص مطرح‌شده توسط آمریکا متوقف شده بود، ولی هم‌اینک در دوره نخست‌وزیری حیدر العبادی که به‌دلیل مبارزه با تروریسم و تشکیل دولت فراگیر مورد تأیید و تمجید آمریکاست هم فروش 34 جنگنده F16 ساخت شرکت لاکهید به ارزش 65 میلیون دلار، بالگرد تهاجمی آپاچی، رادار و تسلیحات استراتژیک مسکوت مانده است.
اظهارات مقامات آمریکا نشان می‌دهد که به زعم نگاه مقامات عراقی، مواضع آمریکا در تحویل سلاح و مهمات پیشرفته حتی با تغییر نخست‌وزیر این کشور دچار تغییر نشده و همچنان واجد پیش‌شرط‌هایی است که امکان تحقق آن برای حیدر العبادی در وضعیت فعلی بسیار دشوار است.
از مواردی که در خلال سفر حیدر العبادی مطرح شد، نقش ایران و نحوه مشارکت تهران در جنگ علیه داعش و محدودیت گروه‌های شیعی در این کارزار است. این مباحث در حالی از سوی مقامات آمریکایی بیان شد که پیشتر واشینگتن از نقش ایران در مبارزه با گروه خلافت اسلامی تمجید کرده بود و همواره ارزیابی مثبتی از همکاری و مشارکت فنی، لجستیکی و اطلاعاتی ایران در نبردهای جلوله، سعدیه، دیاله، جرف الصخر، و غیره صورت گرفته بود.(1)
در این شرایط، بغداد که بعد از آزادسازی تکریت و درپی 1800 حمله هوایی از زمان آغاز ائتلاف فقط یک‌چهارم مناطق تحت تصرف داعش را آزادشده می‌بیند، هم‌اکنون در شرایط دشواری قرار دارد. از سویی، آزادسازی موصل نیازمند اقدام فوری و برنامه‌ریزی عملیاتی دقیق و پشتیبانی قوی است و از سوی دیگر، محدودسازی ایران و گروه‌های مردمی شیعه، سرنوشت جنگ با داعش را مبهم کرده است. این امر با توجه به کسری بودجه 22 میلیارد دلاری عراق از کل بودجه 105 میلیارد دلاری این کشور، نوعی کارشکنی در جریان مبارزه قلمداد می‌شود، به‌خصوص آنکه اوباما در پایان سفر نخست‌وزیر عراق فقط از اختصاص دویست میلیون دلار کمک بشردوستانه سخن گفت و همچنان درخصوص ارسال تسلیحات پیشرفته و پذیرش نقش بیشتر در مبارزه با داعش سکوت کرد.(2)
آنتونی کوردزمن، کارشناس سیاست خارجی مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در واشینگتن، آمریکا را به‌دلیل افزایش بیش از پیش نفوذ ایران در عراق، به ارسال تسلیحات راغب نمی‌داند و این مسئله را واجد تأثیر نامطلوبی بر ادامه فرایند مبارزه با داعش می‌داند. واضح است در صورت محدودیت ایران باید آمریکا نقش بیشتر و مسئولانه‌تری در جبهه موصل بپذیرد و صرفاً به حملات هوایی و مشاوره بسنده نکند.(3)
سفر العبادی روشن‌کننده رقابت شدید توأم با بی‌اعتمادی بسیار واشینگتن و تهران بود که به‌رغم همکاری امنیتی نانوشته که سمت‌وسوی ائتلافی طبیعی داشت، نتوانست تا حصول نتیجه ادامه یابد. امری که در نبرد تکریت نیز به چشم می‌خورد و طرفین را به راه‌حلی بدون حضور طرف مقابل سوق می‌داد، هم‌اکنون شکل حادتری به خود گرفته، به‌خصوص که مبارزه با داعش در موصل می‌تواند حکم تیر آخر را داشته باشد که هرکدام شلیک کنند پیروز رقابتی حساس و پرمنفعت خواهند بود. اما چالش آمریکا با خلأ حضور فیزیکی ایران که حکم سازمان‌دهنده و هماهنگ‌کننده نیروهایی با سلیقه‌های متفاوت سیاسی و قبیله‌ای دارد، قابل چشم‌پوشی نیست.(4)
به‌نظر می‌رسد، آمریکا در نظر دارد ضمن مأموریت دادن به حیدر العبادی برای تقلیل و متعادل کردن نقش ایران و گروه‌های مردمی شیعه در مبارزه با داعش، همکاری و مشارکت بیشتر گروه‌ها و جناح‌های سنی را به‌دست آورد تا از این طریق واشینگتن در لحظه‌ای حساس و سرنوشت‌ساز پیروزی در جنگ را مصادره کند.
 
پی‌نوشت‌ها:

1. Peter Baker and Michael R. Gordon, Obama Gives Visiting Iraqi Premier Aid and an Endorsement, April 14, 2015,
http://www.nytimes.com/2015/04/15/world/middleeast/iraqi-prime-minister-haider--washington.html
2. jeff Mason, Obama warns Iran its fighters in Iraq must answer to Baghdad,
http://www.reuters.com/article/2015/04/14/us-usa-iraq-idU820150414
3. Obama to discuss fight against Isis with Iraqi prime minister, Tuesday 14 April 2015 09.58 BST,
http://www.theguardian.com/world/2015/apr/14/obama-isis-i-haider-al-abadi-white-house
4. Obama pledges support to Iraqi leader, while saying Baghdad must be in charge of its destiny, April 14, 2015,
http://www.usnews.com/news/politics/articles/2015/04/14/iraq-abadi-making-in-person-appeal-to-obama-for-help