چاپ
تاجیکستان ریاست جدید سازمان پیمان امنیت جمعی
 
فاطمه صفوی
 
شنبه 27 دی 1393
 
 
 
در دیدار اخیری که امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، با نیکلای باردیوژا، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعیCSTO))، در دوشنبه داشت بر ضرورت تقویت مرزهای مشترک افغانستان و تاجیکستان تاکید شد. طی گفتگوهای دو جانبه، مسائل مربوط به آماده سازی اجلاس شورای امنیت جمعی در «مسکو» بحث و بررسی گردید. ازپیش بنا بر این بود که  در این اجلاس، ریاست سازمان پیمان امنیت جمعی به تاجیکستان واگذار شود. افزون بر آن مسائل مربوط به همکاری‌های نظامی، فنی، اقتصادی و تقویت امنیت منطقه‌ای‌ هم مورد گفتگو قرار گرفت. 
باردیوژا با اشاره به این که این سازمان (CSTO) قصد افزایش نیروهای ضربت روسی در جمهوری‌های آسیای مرکزی به دلیل خروج نیروهای ائتلافی از افغانستان را ندارد، اظهار داشت نیازی به این کار وجود ندارد و نیروی کافی برای اجرای هرگونه وظیفه‌ای تامین است و اگر نیاز باشد ما همیشه می‌توانیم از نیروی واکنش سریع جمعی استفاده کنیم. البته سازمان پیمان امنیت جمعی برآن است تا با توجه جدی به مرز تاجیکستان با افغانستان به تقویت مرز مشترک مبادرت ورزد.
در اکتبر سال جاری هم، شرکت‌کنندگان در اجلاس بین المللی تحت عنوان "افغانستان 2014، چشم انداز اوضاع افغانستان، چالش‌ها و تهدیدها برای امنیت آسیای مرکزی پس از خروج نیروهای بین المللی ائتلاف" به تدابیری برای جلوگیری از خطرات احتمالی توجه داشته و به تبادل ‌نظر در مورد چگونگی نظام آینده افغانستان پس از سال 2014، گزینه‌های مربوط به وضعیت در سراسر این کشور و تاثیر آن بر روی ثبات و امنیت در آسیای مرکزی پرداختند. در این گردهمایی تلاش شد تا یک رویکرد منطقه‌‌ای مشترک در حل مسائل کلیدی موجود و تهدیدات و چالش‌های پیش رو به وجود آید. هم چنین طرحی در جهت اقدامات هماهنگ کشورها و سازمان‌های بین‌المللی در مورد توسعه آسیای مرکزی و افغانستان پس از سال 2014، در 12 ماده به تصویب رسید.
بخشی از گفتگوهای این نشست معطوف به تقویت مرز تاجیکستان با افعانستان به عنوان  یکی از مهمترین مسائل پیش روی شرکت کنندگان در اجلاس بود که نیازمند تصمیم فوری در جهت تقویت مرزهای تاجیکستان با افغانستان است.
شایان ذکر است امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، در بهار سال جاری از سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی خواسته بود تا به تعهدات خود که در نشست ماه سپتامبر 2013 «سوچی» جهت ارائه کمک‌های مادی و فنی برای تحکیم و تجهیز مرز این کشور با افغانستان پذیرفته بودند، پایبند بمانند. رئیس جمهور تاجیکستان بر این نکته اشاره داشت که با توجه به خروج نیروهای بین‌المللی در سال جاری میلادی از افغانستان، احتمال افزایش تهدیدات تروریستی و قاچاق مواد مخدر از ناحیه این کشور بعید نخواهد بود. درهمین راستا «گنادی نویگلاس»، معاون دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، اقدامات مشترک برای کاهش هر نوع خطر را امری ضروری خواند. او گفت که سازمان پیمان امنیت جمعی نمی‌تواند در این فرآیند ناظر باشد و برای تقویت و تامین امنیت کشورهای عضو این سازمان اقدامات جدی خواهد کرد.
این درحالی است که مسکو هم میزبان جلسه شورای وزیران دفاع سازمان پیمان امنیت جمعی به ریاست «سرگئی شایگو» وزیر دفاع روسیه بود.در این جلسه، حول محورهمکاری‌های نظامی در سازمان پیمان امنیت جمعی و رویکردی مبنی بر تلاش بیشتر برای توسعه بخش نظامی این سازمان نیز مذاکراتی انجام شد. وزیر دفاع روسیه در حاشیه نشست مذکور در دیدار با «شیر علی میرزا» همتای تاجیکی خود با اشاره به روند افزایش تحرکات تروریستی ابراز داشت پس از خروج نیروهای ائتلاف از افغانستان، به احتمال زیاد کشورهای منطقه بویژه تاجیکستان در معرض هجوم افراط‌ گرایان قرار خواهد گرفت. شایگو بر این ایده است که همکاری روسیه و تاجیکستان در امور نظامی و فنی مهم‌ترین عامل در تامین امنیت منطقه بوده و همکاری‌های دو جانبه بویژه در زمینه نظامی برای ثبات منطقه آسیای مرکزی و جهان مهم به نظر می‌رسد.
تاکید این مقام روسی مبنی بر حمایت و ضرورت حضور روسیه در کشورهای آسیای مرکزی در حالی است که به گفته برخی کارشناسان روسی، در گذشته که این کشور از مرز تاجیکستان با افغانستان حفاظت می‌کرد وضعیت خیلی بهتری در امنیت مرزی وجود داشت و حضور مرزبانان روسیه در امتداد این خط مرزی نه تنها به نفع روسیه و تاجیکستان بود بلکه در تأمین امنیت مرز افغانستان نیز موثر واقع می شد.
گفتنی است که از پاییز ۱۹۹۲ با اوج درگیری‌ها در تاجیکستان رهبران آسیای مرکزی از روسیه خواستند برای حفظ ثبات و امنیت آسیای مرکزی تعهد و مسولیت بیشتری را پذیرا شود و به طور جدی و فعال تربا مسائل مرزی پدید آمده به ویژه در مرزهای جنوبی تاجیکستان برخورد کند.
در پی درخواست رسمی رهبران تاجیک مبنی بر اعطای کمک‌های نظامی از طرف کشورهای مستقل مشترک المنافع، جلسات مشترکی بین رهبران روسیه، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان در اکتبر ۱۹۹۲ و ژانویه ۱۹۹۳ برگزارشد و موافقت‌نامه تشکیل نیروهای حافظ صلح به تصویب رسید. نیروهای حافظ صلح مرکب از سربازان روسی، ازبک، قزاق و قرقیزی به تاجیکستان اعزام شدند. در اوایل ماه آوریل ۱۹۹۲ بود که هسته اولیه سازمان دفاعی مشترک در قالب "پیمان منیت دسته جمعی تاشکند" ایجاد گردید.
سازمان پیمان امنیت جمعی یک سازمان فعال نظامی در حوزه آسیای مرکزی و قفقاز است که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از سوی روسیه برای متحد نگه داشتن جمهوری های آن کشور و همچنین محدود کردن زمینه گسترش ناتو و نفوذ آمریکا در حوزه کشورهای همسایه ایجاد شد.
این سازمان از کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ارمنستان تشکیل شده است.
به باور اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی، افغانستان پس از 2014 ناامن خواهد شد، و ناامنی منطقه و آسیای مرکزی را تحت تاثیر قرار می دهد. آنان می‌گویند که نیروهای افغان هنوز از توانایی لازم برخوردار نیستند و واگذاری انتقال مسئولیت های امنیتی به این کشور، باید به تدریج و به مرور زمان انجام گیرد. 
غالبا در این گونه  نشست‌ها که  نمایندگانی از سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، سازمان امنیت و همکاری اروپا، ناتو، سازمان کنفرانس اسلامی، سازمان همکاری شانگهای، جامعه کشورهای همسود، و شماری از کارشناسان از کشورهای روسیه، ایالات متحده آمریکا، چین، اتحادیه اروپا، آسیای مرکزی، قفقاز جنوبی، هند، پاکستان، ایران، ترکیه، مغولستان و مسئولین مرکز مطالعاتی حضور می‌یابند تلاش بر این است که با  یک رویکرد منطقه‌‌ای مشترک در حل مسائل کلیدی موجود به شناسایی  تهدیدات و چالش‌های پیش رو مبادرت شده و به راه‌کارهایی عملی دست یابند.